Xin mời ủng hộ VNmilitaryhistory trên Facebook. Đa tạ

vietnam, việt nam, cờ việt nam

Tin Tức Thời Sự Việt Nam

Lâm-lễ-Trinh | Việt Nam Cần Nền Văn Hóa Hoà Bình (Bài 4)

Lâm-lễ-Trinh | Sức Mạnh Của Văn Hóa Và Văn Hóa Của Sức Mạnh (bài 1)
Lâm-lễ-Trinh | Văn-Hóa Khai-Thông Chính-Trị (bài 2)
Lâm-lễ-Trinh | Từ Văn-Hóa Lưu Vong Đến Giao Lưu Văn-Hóa (bài 3)
Lâm-lễ-Trinh | Việt Nam Cần Nền Văn Hóa Hoà Bình (Bài 4)

(Tài liệu xử dụng trong buổi nói chuyện ngày 2.7.2000 tại Trại Hè 2000 do Nguyễn Trường Tộ Foundation tổ chức tại Lazy W.Ranch, San Juan Capistrano, Californie)

Ngày 20 tháng 10 vừa qua, cơ quan UNESCO của Liên Hiệp Quốc bầu Đại sứ Nhựt tại Pháp Koichiro Matsuura vào chức Tân Tổng giám đốc thay thế ông Federico Mayer. Đại Hội đồng UNESCO, gồm có đại diện 185 quốc gia, đã phê chuẫn quyết định này vào trung tuần tháng 11. Được thành lập ngày 4.11.1946, với trụ sở đăït tại Paris, UNESCO có trách vụ siết chặt sự cọng tác quốc tế để phát triển giáo dục, khoa học và văn hóa trên thế giới. Chống nạn mù chữ, xóa bỏ kỳ thị chủng tộc, tôn giáo và phái tính, cổ xúy một nền giáo dục bắt buộc và miễn phí, thúc đẩy nghiên cứu về khoa học, kêu gọi bảo tồn di sản của nhân loại và sau hết, khuyến lệ một nền văn hóa hòa bình là những lãnh vực hoạt động chính yếu của cơ quan.

Trong tác phẩm “ Un monde nouveau, Một thế giới mới” (nxb Odile Jacob, Paris 1999). Federico Mayer viết rằng từ 1995, UNESCO định nghĩa Văn hóa Hòa bình (VHHB) như  “một nền văn hóa bao dung và trao đổi căn cứ trên các nguyên tắc tự do, công lý, dân chủ, cởi mở và đoàn kết; một nền văn hóa bác bỏ vũ lực, chú trọng đến việc phòng ngự các tranh chấp từ cội nguồn và giải quyết mọi xung đột bằng đối thoại và thương thuyết. Sau hết, VHHB bảo đảm cho mổi cá nhân được hành xử tất cả những quyền và phương tiện tham gia toàn vẹn vào sự phát triển của xã hội.”

Nhiều vụ phân tranh nghiêm trọng gây tang tóc trên địa cầu năm vừa qua, tạo thất bại cho nhân loại lẫn UNESCO,  đồng thời gây thất vọng cho những ai tin tưởng các công dân thế giới sẽ sống hòa hợp và đức hạnh hơn sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc. Địa cầu vẫn hăng say võ trang. Bất chấp các Hiệp ước tài binh, các quốc gia xài về quốc phòng lối 820 tỷ mỹ kim hằng niên. Từ 1987 cho đến 1994, chi phí quân sự toàn vũ giảm trung bình 3,6% mỗi năm vì Chiến tranh lạnh chấm dứt. Năm 1997, chi phí này tượng trưng 2,6%  tổng sản lượng quốc tế. Con số vẫn còn quá cao.  Năm 1998, tài khoản dùng vào quốc phòng là 2,3 tỷ đô mỗi ngày. Trung bình, các ngân sách quốc phòng vẫn còn hệ trọng như vào cuối thập niên 70.

Chính các xứ cần đầu tư nhiều nhứt để phát triển giáo dục và xây dựng hạ tầng cơ sở lại là những xứ không tiếc tiền để mua võ khí. Năm 1984, Hoa kỳ rút khỏi UNESCO bởi bất đồng quan điểm. Gần đây, siêu cường này tăng 4,2% ngân khoản quốc phòng, tức 12 tỷ đô năm 2000 và từ đây cho đến 2005, tổng số sẽ vượt lên đến 110 tỷ. Trong lúc đó, tiền tài trợ khối quốc gia nghèo không ngớt sụt bớt. Theo Viện Thống kê Quốc tế, tại các nước “ đang phát triển” tổng số người chết vì thiếu ăn và thiếu thuốc men ba chục lần đông hơn nạn nhân trong chiến tranh ngoại xâm.

Cuộc thi đua võ trang ảnh hưởng đến Giáo dục

Từ 1945, chiến tranh và các tranh chấp võ trang gây thiệt mạng cho lối 20 triệu người. Theo ước lượng của các chuyên viên, hiện có lối 110 triệu mìn chống cá nhân chôn dưới đất trên địa cầu, có thể nổ bất cứ lúc nào. Mỗi năm, trung bình 26.000 người bị tai nạn, cứ 20 phút là có một nạn nhân. Riêng tại Angola, có 10 triệu trái mìn chưa gở, số mìn bằng số dân trong xứ.

Năm 1997, giải Nobel Hòa bình được cấp cho Chiến dịch Quốc tế kêu gọi triệt cấm việc sản xuất và xử dụng mìn chống cá nhân. Tổ chức này gồm có trên một ngàn Hội phi chính phủ hay NGO. Từ đó, nhiều xứ đã cam kết tiêu hủy kho mìn của họ nhưng một số đại cường – Hoa kỳ đứng đầu sổ – vẫn khăng khăng từ chối vì lý do an ninh.

Nhiều học giả cho rằng cần quan niệm An Ninh Quốc tế cách khác hơn là một sự tấn công võ trang. Từ nay, dùng ngân khoản khổng lồ để mua võ khí chống lại những mối đe dọa không còn nữa là một chuyện làm phi lý trong khi có đủ phương tiện để nuôi sống một phần tư nhân loại xơ xác vì thiếu nhu cầu căn bản tối thiểu. Trên thực tế, an ninh tùy thuộc từ nay vào một thế liên kết bất khả tách rời của đủ loại yếu tố: chánh trị, kinh tế, xã hội, khoa học, văn hóa, môi sinh, y tế, quân sự và thuộc  cả về tâm linh.

Muốn bảo đảm một nền hòa bình lâu dài, không có gì hơn giáo dục.. Khi một chánh quyền đặt an ninh chiến lược trên an sinh của quần chúng trong nước và dồn tài nguyên quốc gia vào quốc phòng hơn là để canh tân xã hội thì dân của họ lãnh đủ hậu quả tai hại. Một vài thí dụ điển hình: Tại Irak, chi phí quân sự tám lần nhiều hơn ngân khoản dành cho giáo dục. Tại Somalie, tỷ lệ này là 5 chống 1. Ở Việtnam, đảng Cộng sản giữ mật ngân sách quốc phòng nhưng không dấu diếm rằng Quân đội được chăm sóc ưu tiên vì  Quân đội là thành trì  bảo vệ đảng trị.

Liên Hiệp Quốc cho biết: chỉ trong năm 1999, các nước đang mở mang xài tổng số tiền 125 tỷ đô về quân phí. Củng theo LHQ. chỉ cần 12% của ngân khoản này thì cũng đủ đáp ứng nhu cầu căn bản của khối dân trong vùng: chích ngừa bịnh cho các trẻ em, giảm thiểu tình trạng thiếu dinh dưởng, cung cấp nước uống cho tất cả...Với 8% của 125 tỷ, đủ thực hiện kế hoạch giáo dục ngừa thai. Và với 4% của số tiền này, có hy vọng giảm phân nửa nạn mù chữ, thực hiện chương trình dạy tiểu học ở mọi nơi và giúp phụ nữ có trình độ học thức không quá thua kém nam giới... Năm 1997, khối quốc gia “đang phát triển” xài vào quốc phòng ba lần nhiều hơn số tiền mà họ cần để bảo đảm một nền giáo dục căn bản cho con em của họ.

Tại Việt nam, CS gây chiến để cướp quyền. Chiến tranh - được Hà nội thần thánh hóa - thật ra chỉ còn là cơ hội ôn cố tri tân, một tiếng kêu vô vọng để đánh thức lớp người trẻ nay lo làm giàu hơn tưởng nhớ đến Đảng và Xã hội chủ nghĩa. Nổi chán chê ấy được trình bày ngay cả trong tác phẩm của một số văn sĩ từng tham gia chiến đấu như Dương Thu Hương, Bảo Ninh, Nguyễn Huy Thiệp, Phùng Quán... Tất cả nhìn nhận bị Đảng cho ăn “bánh vẽ” và không có tự do để sáng tác. Trong bài “Tự do, ảo khoảng sinh tồn của ngòi bút” đăng trong nhiều báo ở hải ngoại, Dương Thu Hương – tác giả của Thiên Đường Mù, Bên Kia Bờ Ảo Vọng.v..v..- khẳng định:” Trong bất cứ xã hội nào, loại người cần tới tự do trước tiên là những người làm văn chương nghệ thuật..Thổi tắt đi ngọn lửa Tự do là tắt đi chính phần cốt lõi của văn học và xóa đi thiên chức của nhà văn”. Trong “Nổi Buồn Chiến tranh,” Bảo Ninh, chua cay, viết: ”Lớp người chúng ta không có quyền lên lớp thế hệ trẻ về chiến thắng của chúng ta. Chúng ta không bao giờ đạt được mục tiêu đấu tranh...Như tất cả chiến binh, tôi trở về quê thăm mẹ. Thật là một ngày vui và cảm động. Nhưng sau đó chúng tôi quay lại đời sống hằng ngày, vô cùng buồn tẻ, vô vị. Và sau đó, là thất vọng, là hoài nghi” . Đọc qua những quyển sách của Nguyễn Huy Thiệp, đặc biệt “Tướng Hồi Hưu”, rất dễ nhận thấy tác giả chế diểu không tiếc lời những “mẫu người hùng”cộng sản. Theo Thiệp, tại Việtnam CS ngày nay, anh hùng chủ nghĩa trở nên nhạt nhẽo, đã chết và là bàn tay vũ phu bóp nghẹt những chọn lựa cần thiết cho một lối sống có thể thừa nhận, người hùng cho đúng nghĩa thật ra không hề có, trong quá khứ và hiện tại.

Mối liên hệ Hòa bình và Tự do

Có hòa bình mới mong phát triển và phát triển là điều kiện tối yếu để củng cố tự do. Với mục tiêu phát huy một nền Văn hoá Hòa bình. UNESCO cố thuyết phục các nước nghèo tự tạo một tương lai sáng lạn hơn bằng cách ngưng đầu tư vào chiến tranh và đồng thời, nâng cao dân trí và mức sống trong xứ. Canh tân giáo dục, chăm sóc sức khỏe của quần chúng và tạo cho họ cơ hội tốt hơn để tăng tiến là những điểm thực tế cần đạt đến.

Thuyết giảng nhân quyền cho một dân tộc đang đói lã là một việc làm vô bổ. Đòi hỏi quyền tự do lưu thông cho những người không lết nổi thân xác vì thiếu ăn là một chuyện vô duyên. Hô hào cho quyền tự do ngôn luận trên mạng lưới Internet trong một nước dẫy đầy dân thất học và nghèo “rớt mồng tơi” là đặt con trâu trước cái cày! Người xưa từng nói không sai “Primum vivere, deinde philosophare,  Ăn trước, triết lý sau!”. Hãy chăm sóc ưu tiên cuộc sống thể chất và tinh thần của dân!

Bức tường giàu nghèo sẽ thay thế bức tường Bá Linh

Trong một cuộc phỏng vấn  của “Le Journal de Lille” tại Pháp, ngày 5 tháng 11 vừa qua, nguyên Tổng thơ ký Boutros Boutros Ghali, hiện là Tổng thơ ký Khối Pháp ngữ, tuyên bố rằng ông lo ngại rồi đây bức tường Bắc- Nam chia cách mỗi ngày thêm trầm trọng các nước giàu và nghèo trên địa cầu sẽ thay thế bức tường Bá Linh. Một phần của thế giới (gồm có nhóm G8) đang tiến nhanh với các kỹ thuật mới trong khi phần còn lại sa sút mau chóng. Châm biếm, ông nhận xét thêm:” Nếu tất cả đều nói một ngôn ngữ, ăn chung một món sandwich và uống một thứ Coca, thì chúng ta có một thể chế độc tài ! Chính cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa khác nhau làm cho thế giới này giàu thêm.” Ông nhấn mạnh cần bảo vệ tính cách đa dạng của văn hóa và giúp những xứ tiểu nhược thường bị quên lãng, vì đường lối đa phương là cách dân chủ hóa hữu hiệu bang giao quốc tế.

Boutros Boutros Ghali – cố ý hay vô tình? - không nhắc đến  một mối đe dọa to lớn khác sẽ thay thế Xã hội chủ nghĩa trong các thập niên sắp đến: sự lớn mạnh không ngừng của khối Hồi giáo về mặt chánh trị. Tôn giáo này hiện đông tín đồ nhứt trên thế giới, chiếm một vị trí chiến lược hàng đầu, nắm giữ nhiều tài nguyên thiên nhiên vô tận, cuồng nhiệt chống sa đọa, biết đoàn kết khi cần thiết: Iran, Irak, Lybie, Indonésie, Sudan,  và các quốc gia trong khối Á rập. Nga sô và Trung quốc đang điên đầu với họ. Hoa kỳ cũng không tránh khỏi.

Trong cuộc mạn đàm công khai ngày 6.11.1997 tại Trung tâm Circulo de lectores ở Madrid, quanh đề tài “ Văn Hóa Có Thể Làm Gì? “, hai nhà văn tranh đấu nổi tiếng Juan Goytisolo (Tây Ban Nha) và Gunter Grass (Đức, giải  Nobel Văn học 1999) còn đi xa hơn Boutros Boutros Ghali. Theo Goytisolo, các người chiến thắng trong Chiến Tranh Lạnh đang thành công một việc hi hữu trong lịch sử: nhồi sọ nhân loại bằng cách dung hòa tinh vi kỷ thuật khoa học (technoscience) và kỹ thuật thị trường (technomarché) để đưa quần chúng đến những “ không tưởng tiêu cực (utopies négatives)” bằng  các đường lối hoàn toàn bất ngờ. Vì thế nên đặt câu hỏi: Văn hóa có thể làm gì để bảo vệ nhân loại chống thảm họa được mã hóa này ?

Về phần Gunter Grass, ông tuyên bố :” Chúng ta sống trong thời đại tư bổn buông cương. Chủ nghĩa này đang tự diệt và diệt luôn chúng ta. Khẩu hiệu hợp thời trang là “ Mại vô, tự do hốt bạc!”....Chế độ tư bổn cư xử như một quyền lực chính thống xác thực. Cái gì không thuộc về Thị trường (và chính Thị trường quyết định điểm này) thì bị xem như sái quấy và phải lên án. Nguyên tắc vừa nói được bảo vệ một cách quá khích, mặc dù với những phương pháp tế nhị hơn phương pháp của các người Hồi giáo chính thống. Không cần áp dụng khủng bố. Mọi việc đem ra giải quyết tại Trung tâm giao dịch chứng khoán, nhờ một bảng mục lục với đầy đủ danh từ  mới như toàn cầu hóa, vũ trụ hóa.. được xem như một liều thuốc tiên. Thành trì Âu châu đúng ra là một ác mộng hơn một niềm hy vọng cho đến khi thống nhứt dưới hình thức chấp nhận đồng euro.”

Phần đông dư luận quên rằng Chiến tranh lạnh vừa qua là một cuộc đọ sức quân sự và đồng thời, một đấu tranh ý thức hệ, về sự chọn lựa giữa cái tốt và cái xấu, về cách sống, về tự do và mô thức thực hiện hạnh phúc. Khi Ronald Reagan tố Nga Sô là “Đế quốc bất lương, The Evil Empire”, ngôn từ này gây bực bội không ít cho cánh thức giả và chính trị gia Hoa kỳ chủ trương giao hão thân mật với Mạc Tư Khoa. Mọi người còn nhớ phản ứng của nhóm trí thức tã khuynh: Jean Paul Sartre (Pháp), Bertolt Brecht (Đức), Graham Greene (Anh)... Khi tuyên bố đứng về phía kẽ thù chánh trị trong Chiến tranh lạnh, chính họ đã tạo sự chính thống đạo lý cho Xã hội chủ nghĩa và không ngại coi chủ trương “dân chủ trung lưu, bourgeois – democracy hay bourgeois formalism” như  một tai ương cần bứng gốc. Tại Mỹ lúc đó, một số văn nghệ sĩ  phản chiến (gồm có Mary Mc Carthy, Jane Fonda. Joanne Baez...) đã ồn ào biện giải cho Hànội được họ xem như một  chính quyền “độc tài đạo đức”!
*                          *

Như đã nêu trên, thực hiện Văn hóa Hòa bình là một quá trình cam go và phức tạp, tùy thuộc nhiều yếu tố.  Không thể có hòa bình thật sự và toàn vẹn trên thế gian khi các tranh chấp  còn có thể phát sanh từ đủ loại lý do và khi chưa giải quyết dứt khoát nạn nghèo đói và bệnh tật.

Nhà làm văn hóa chân chính không coi thường trở ngại, vì thế có trách nhiệm dùng trí tuệ và ngòi bút để đấu tranh cho Hòa bình. Không sờn lòng, không ngơi nghĩ. Vì khát khao tự do. Vì, để đâm chồi nẩy lộc, văn hóa cần tự do trong hòa bình.  Nếu hoàn cảnh và môi trường chưa tự do, hãy giữ vững nhân cách bằng suy nghĩ tự do và sống nội tâm như một người tự do, “tự tạo cho mình một mặt trời tự do ngay trên mảnh đất sình lầy”. Đây là cuộc đấu tranh chung. Không riêng cho bản thân mà vì lẽ sinh tồn của hậu thế và nhân loại.

LÂM LỄ TRINH

Thủy Hoa Trang
Californie

© Tác giả gởi đăng
© Diễn Đàn Người Dân ViệtNam

Quân Sử Việt Nam (TOP)