Quân Sự Quốc Tế

Cuộc nổi dậy Bắc Phi nhìn từ Việt Nam

Alf. Hoàng Gia Bảo

1, 2

Ngày 29/01 vừa qua, trên tờ The Star có bài viết nhan đề “Vụ tự sát đã giúp lật đổ chế độ Tunisia” (Suicide protest helped topple Tunisian regime) kèm theo bức ảnh chụp cảnh một người đang cố vẫy vùng do bị phỏng lửa khi toàn thân đã bốc cháy!

Cách mạng từ đây

Nhân vật trong ảnh chính là công dân nước này Mohamed Bouazizi, 26 tuổi, bán hàng trái cây và rau quả trên đường phố Sidi Bouzid, một tỉnh nhỏ nằm ở mạn trung tây Tunisia với dân khoảng 400 ngàn người. Bức ảnh thương tâm này ngay sau đó đã tràn ngập khắp các trang mạng suốt hơn tháng qua, gây xúc động cho hàng triệu người khắp nơi trên thế giới.

 

Mohamed Bouazizi, Tunisia Hòa thượng Thích Quảng Đức

Mohamed Bouazizi tự thiêu
Cuộc nổi dậy bắt đầu từ đây

HT. Thích Quảng Đức tự thiêu năm 1963

Có trang khi trích đăng lại bài báo này chắc do chưa hài lòng với tựa đề trên đặt lại thành “The Revolts Started Here”

Những cuộc cách mạng đã bắt đầu từ đây, xem cái chết của Mohamed chính là nguyên nhân gây ra làn sóng cách mạng hừng hực tại vùng Bắc Phi hiện nay.

Cũng chẳng có gì quá đáng khi đánh giá như vậy, bởi cách chết để phản đối như thế này xưa nay luôn là nỗi ám ảnh đối với tất cả các nhà cầm quyền, mà trường hợp tự thiêu của nhà sư Thích Quảng Đức tại Sàigòn năm 1963 góp phần làm sụp đổ chính thể đệ nhất cộng hòa của cố Tổng thống Ngô Đình Diệm không lâu sau đó, vẫn chưa phai nhòa trong ký ức hàng triệu người Việt Nam.

Chỉ có điều, nếu hậu quả ngày xưa mới chỉ là một, nay với sự trợ giúp của internet nó đã thành mười lần “khủng khiếp” hơn. Ngọn đuốc sống Mohamed Bouazizi không chỉ “thiêu rụi” chính quyền Zine al-Abidine Ben Ali thôi, lửa của nó đã lan sang một số quốc gia lân cận làm nóng bỏng cả vùng Trung Đông suốt hơn tháng qua.

“Lê văn Tám” của Tunisia

Theo tờ The Star nói trên thì Mohamed Bouazizi do gia cảnh khó khăn với tám “miệng ăn” đã phải sớm rời ghế nhà trường khi còn đang là học sinh trung học (chứ không như nhiều bản tin bảo là “sinh viên”). Anh có thời gian làm việc trong một trang trại nhỏ của người chú ở vùng quê R'gueb, gần tỉnh Sidi Bouzid, nhưng trang trại này sau đó đã bị đóng cửa vì nạn phân bổ đất đai tham nhũng trong khu vực. (chắc cũng tương tự như chuyện nhân danh “qui hoạch” để cướp đất của dân dẫn đến khiếu kiện tràn lan ở Việt Nam ta?)

Việc này đã buộc Mohamed quay trở lại Sidi Bouzid kiếm sống bằng bán rong trái cây và rau quả trên đường phố. Do bán hàng rong bị xem là “bất hợp pháp” tại Tunisia, Mohamed đã đã từng bị chính quyền tịch thu chiếc xe cút kít bán hàng nhiều lần, thế nhưng anh ta cũng không còn sự lựa chọn khác, vẫn cứ phải mua sắm hàng hóa để rồi bị tịch thu. Cái vòng tròn luẩn quẩn này cứ lặp đi lặp lại khiến Mohamed dần lâm vào cảnh nợ nần, túng thiếu và rồi chuyện gì phải đến cũng đã đến…

Mohamed Bouazizi

Ảnh Mohamed Bouazizi
trên Wikipedia

Đó là vào ngày thứ Sáu 17/12/2010, ngày “định mệnh”, ngày cuối cùng “sự nghiệp” bán hàng rong của anh ta. Sau khi được chủ vựa đồng ý cho cậu tiếp tục mua thiếu khoảng 200 USD tiền trái cây rau quả để có cái bán kiếm sống. Con người khốn khổ này lại tiếp tục bị cảnh sát tịch thu hàng hóa, chẳng những thế “cậu đã bị cảnh sát tát thẳng vào mặt” như các báo cáo cho biết.

Ngay sau đó Mohamed đã đi thẳng đến trụ sở chính quyền tỉnh để cố gắng bào chữa về trường hợp của mình với vị chủ tịch. Thế nhưng chẳng những anh không được lắng nghe mà còn bị họ “ném” ra ngoài không thương tiếc!

Chính cách đối xử tận cùng tệ mạt như thế đã trở thành gịọt nước cuối cùng đổ vào chiếc ly bất mãn đang đầy lên đến miệng khiến Mohamed trở nên tuyệt vọng và giận dữ chưa từng có.

Anh vét sạch các túi có được ít tiền vừa đủ mua hai chai “paint thinner”, một loại dung môi Aceton, Xylene dùng để sơn phủ lên bề mặt lớp sơn có khả năng gây cháy không kém cồn xăng, rồi quay trở lại trụ sở ủy ban Sidi Bouzid và đã tự biến thân mình thành cây đuốc sống ngay trước tòa nhà trụ sở ủy ban.

Đến lúc này các “đầy tớ nhân dân” Sidi Bouzid mới nhận ra sự nghiêm trọng của vấn đề nhưng mọi chuyện đã quá muộn!

Ngay khi Mohamed đang được điều trị tại bệnh viện một cuộc biểu tình đã nổ ra. Cảnh sát lúc này vẫn chưa hết nông nỗi, bắn hơi cay để giải tán đám đông chẳng khác nào “đổ dầu thêm vào lửa”.

Hai tuần tiếp theo các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục diễn ra nhưng còn lẻ tẻ, chỉ đến khi tin Mohamed đã thiệt mạng hôm 4/12 được loan đi, chính quyền nhanh chóng mất dần quyền kiểm soát đất nước. Qua hai trang cộng đồng Twitter và Facebook, giới trẻ bắt đầu tuần hành ở thủ đô Tunis và lan sang một số vùng đất giàu có khác của Tunisia ở ven biển bày tỏ sự bất mãn. Kết quả là chưa đầy 1 tháng sau vụ tự thiêu của Mohamed tổng thống Zine al Abidine Ben Ali đã phải chạy trốn khỏi đất nước, chấm dứt 24 năm cai trị độc tài.

Tunisia

Mohamed Bouazizi tại bệnh viện. Phải chi bài học về sự vô cảm với dân này được các “đầy tớ VN thấm nhuần”

Con người một khi quá tuyệt vọng thường tìm đến cái chết và mặc dù có nhiều cách chết nhưng hiếm ai dám nghĩ đến tự thiêu. Mà chỉ những ai cố tình muốn kẻ đã đẩy mình vào con đường cùng sẽ phải khốn đốn vì cái chết của mình, họ mới thực sự có đủ sự can đảm sự tự tin dám thực hiện hành vi này. Càng ít tuổi, còn nhiều “ham sống sợ chết” càng sợ tự thiêu hơn. Trường hợp đuốc sống "Lê văn Tám" mà dân chúng VN xem là biểu tượng suốt nhiều thập niên mãi đến gần đây mọi người mới té ngửa vì sự giả dối của huyền thoại này. Nhưng Mohamed Bouazizi ngày nay thì khác. Tên tuổi anh sau này chắc hẳn không chỉ được dân Tunisia ghi nhận như bậc anh hùng, mà ngay đối với các nước láng giềng cùng cảnh ngộ bị cai trị bởi sự độc tài, cũng sẽ nhắc đến anh với lòng khâm phục. Vì anh mới chính là đuốc sống thứ thiệt chứ chẳng phải loại “anh hùng bịp bợm”.

Nhìn người lại ngẫm đến ta!

Sau khi sự bất mãn của dân chúng Tunisia bùng nổ và thành công đã xuất hiện những dự đoán về những điều tương tự rất có thể sẽ xảy ra cho VN nay mai, dựa vào những tương đồng giữa hai nước. Như bài “Vietnam as Tunisia in waiting” trên tờ Á châu Thời báo hôm 29/1 của Adam Boutzan Việt Nam sẽ là một Tunisia của tương lai‟. Bài này ngay sau đó đã được dịch ra tiếng Việt và đăng tải trên nhiều trang mạng. Trong đó tác giả nhận định “Ở nhiều nước đang phát triển, giáo dục và mạng xã hội số hóa đã khiến các cư dân thành thị trẻ tuổi nhận thức được những gì mà họ không có. Ở một số nơi, họ không có được những món đồ mà một người bình thường có thể mua nếu anh ta hoặc cô ta có nghề nghiệp ổn định. Ở vài nơi khác, họ không được quyền nói ra những gì họ nghĩ, không được phép thay đổi lãnh đạo, chứ đừng nói gì thay đổi hệ thống. (bản dịch của Đan Thanh, nguồn: Namvietnetwork )

Quân Sử Việt Nam (TOP)1, 2