Quân Sử Việt Nam Một Ngàn Năm Thứ Hai - Quân Sử Ngàn Năm Thành Thăng Long

Thăng Long Xưa Hà Nội Nay

ngàn năm thăng long, lịch sử việt nam

Trẩn Nhu

Nguồn: quanvan.net

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42

lịch sử việt nam

Vài nét về vua Duy Tân

...

Trong quá trình mấy ngàn năm tranh đấu của dân tộc Việt Nam, chống ngoại xâm phương Bắc đã nói ở các chương trước. Theo nghĩa rộng hơn, chúng ta không cần thần thánh hóa mảnh đất này. Nhưng ông cha chúng ta đã hy sinh, đã chiến đấu tại đây, đã cống hiến nhiều hơn, rất nhiều so với những gì mà chúng ta được biết hôm nay. Ngay ở thế kỷ 19, 20 có nhiều nhân vật đã nêu một tấm gương tranh đấu và hy sinh đáng ghi nhớ như vua Hàm Nghi và Duy Tân, nhưng lại rất ít có sách sử nào của chế độ cộng sản nói đến, trong khi sách tài liệu viết về vua Hàm Nghi và Duy Tân khá đầy đủ ở hải ngoại và từ phía người Pháp có rất nhiều, nói về hai vị vua này. Ở hải ngoại có cuốn “Hồ Sơ Vua Duy Tân” là cuốn sách có nhiều tài liệu hiếm quý của tác giả Hoàng Trọng Thược, Mõ Làng xuất bản năm 1993.

Hoàng tiên sinh đã dầy công sức sưu tầm tài liệu cho chúng ta biết khá đầy đủ các cuộc tranh đấu và hy sinh của nhà vua, cũng như năm tháng dài lưu đày của Ngài.

Một cuộc đời ẩn nhẫn trong cô đơn, nỗi cô đơn từ mọi phía, nỗi cô đơn cả cuộc đời! Không gặp một người thân, và chịu đòn một mình theo nhân cách của một bậc Quân Vương! Chọn con đường tranh đấu cho quê hương, giã từ vinh hoa phú quý và chấp nhận mọi hiểm nguy. Ðiều đáng kính phục hơn nữa ở Ngài trong hoàn cảnh bị lưu đày, nhà Vua vẫn luôn luôn tranh đấu với mục đích trở về quê hương cứu dân, cứu nước của Ngài, khôi phục nền độc lập cho đất nước.

Biến cố đầu tiên sau khi vua Duy Tân lên ngôi.

Vào đầu thế kỷ thứ XX, một số sĩ phu tiến bộ đã hấp thụ trào lưu tư tưởng dân chủ Phương Tây và tủi nhục trước cái nạn mất nước, mất quyền tự do, họ ý thức được là cần phải tiến hành một cuộc cách mạng toàn diện để cứu quốc. Song đường lối hoạt động của một số sĩ phu này không thống nhất: Phong trào Ðông Du của cụ Phan Bội Châu chủ trương những biện pháp quá khích, nhấn mạnh đến sự giải phóng quốc gia bằng mọi cách... Trái lại, phong trào “Ðông Kinh Nghĩa Thục” hay phong trào “Duy Tân” của cụ Phan Chu Trinh, chủ trương cải cách ôn hòa, kêu gọi mọi người bỏ lối học khoa cử, đoạn tuyệt với hủ tục... Theo đòi tân học và mở mang công thương theo con đường tư bản chủ nghĩa nhất là cụ Phan Chu Trinh đã quy lỗi các tệ đoan trong xã hội thời bấy giờ cho giới quan lại được đào tạo theo lối học thi cử ngày xưa. Trong thư gửi viên Toàn quyền Ðông Dương năm 1906, cụ Phan nêu ra ba nguyên nhân đưa đến tình trạng khốn khổ của nhân dân:

1- Chính phủ Bảo Hộ dung túng quan lại Việt Nam thành ra cái lệ cô tức. 2- Chính phủ khinh rẻ sĩ dân Việt Nam thành ra cái lệ xa cách.

3- Quan lại Việt Nam nhân cái lệ xa cách ấy mà thành ra cái tệ hà hiếp dân và trừ việc truyền lệnh thu thuế, không còn biết việc gì nữa. (*)

Từ năm 1906 trở đi, việc vận động yêu nước được thực hiện dưới hình thức những sự hô hào mở hội buôn, hội học, hội cày v.v... Tất cả các sự hô hào này đều được lập lại trong cuộc dân biến tại miền Trung năm 1908.

Vụ kháng thuế miền Trung năm 1908 làm nhân dân đói khổ!

(Theo sách “Phong Trào Kháng Thuế Miền Trung năm 1908 qua các châu bản triều Duy Tân” của Nguyễn Thế Anh, Thạc sĩ sử học, xuất bản tại Sài Gòn năm 1973)

Lúc bấy giờ, vua Duy Tân mới có 9 tuổi. Nhân vụ phong trào xin xâu nổi dậy Ngài phán với triều đình rằng: “Nếu trong nước hay có loạn là vì lỗi nhân dân thiếu thốn! Từ nay sắp tới, lương bổng của ta là 500$ một tháng thì ta chỉ lãnh 200$ mà thôi, còn lại 300$ thì ta giao cho các thầy đem ra giúp đỡ những kẻ nghèo khó.” (1)

(Theo báo Cải Tạo ngày 22-1-1949)

Thái độ của vua Duy Tân khi bị Pháp bắt.

Trong sách: “Hồ sơ vua Duy Tân” có đoạn viết: “Các đại diện của Nam Triều, khi giáp mặt vua Duy Tân tại chùa Thiền Tôn, thì vừa mừng vừa tủi, vì trông thấy vua trong cảnh phong trần vất vả, cảm động đến rơi nước mắt, năn nỉ mời vua trở về hoàng cung, nhưng vua một mực từ chối.

Còn Le Fol, Ðổng Lý Văn Phòng Khâm Sứ, khi gặp vua, thì cất mũ chào một cách trịnh trọng và cất tiếng hỏi:

- Eh bien, sire, vous avez fini cette randonnée? Nghĩa là:

-Tâu Hoàng Thượng, Ngài ngự giá đến đây là hết rồi chứ? Vua Duy Tân nhún vai, cũng đáp lại bằng tiếng Pháp:

-Vous ne pouvez pas comprendre! (Các ông chả hiểu được đâu!)

Ngay lúc ấy, Trần Quang Trứ, cùng đi với hai ông Le Fol và Sogny, tiến đến trước mặt vua, hỏi:

-Tâu Hoàng Thượng, tôi là người cùng với Trần Cao Vân đã hội kiến với Hoàng Thượng đêm mồng 3 ở bến Thượng Bạc và trên sông Phủ Cam, chẳng hay Hoàng Thượng có nhớ không?

Nhà vua nhìn tên Trứ bằng cặp mắt khinh bỉ, đáp:

-Phải, ta nhớ mặt ngươi, đồ phản quốc! Rồi vua ngoảnh mặt nhìn nơi khác.

Lúc bấy giờ, Léon Sogny trông thấy Vua dấu dưới áo một vật gì khả nghi là y ngờ là khẩu súng lục, liền sấn tới định lục xét.

Lùi một bước, nhà Vua nói:

-Nhà ngươi đừng đến gần ta. Nhà ngươi tưởng ta dấu súng sáu à? Không? Ta không có mang vũ khí trong người đâu! Nếu ta có súng, ta đã bắn chết tất cả các ngươi rồi!

Nói xong, Ngài lấy trong người ra hai cái ấn bằng vàng đưa cho Sogny xem.

Ông Le Fol bảo người chạy đi kiếm một chiếc kiệu và một cây lọng để rước vua xuống xe hơi đậu ở trên đường cái ở trên đồi. Nhà vua nghiêm nghị từ chối kiệu và lọng vàng, lủi thủi đi bộ, Lefol và Sogny lẽo đẽo theo sau với đoàn tùy tùng.

Ðến 10 giờ sáng, xe đưa vua đến tòa Khâm. Ông Khâm Sứ Charles mỉm cười bắt tay Ngài và hỏi:

-Eh bien, sire, vous êtes content de votre équipée? (Bệ hạ bằng lòng cuộc du ngoạn chứ?) Nhà Vua trả sẵng một câu bằng tiếng Pháp.

-Non! Puisqu’elle n’a pas réussi! (Không! Bởi vì nó đã thất bại.) Kể từ đó, vua Duy Tân không nói thêm một lời nào nữa. Ngài giữ một thái độ lãnh đạm cho đến khi Ngài bị đày qua đảo Réuniom.” (Trích ở tạp chí Phổ Thông số 6 năm 1952.)

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42

Quân Sử Việt Nam (TOP)