Danh Nhân Lịch Sử Việt Nam - Trang Trúc-Lâm Nguyễn-Việt Phúc-Lộc

Toàn Thư Hoàng Đế Trần-Nhân-Tông

Mục Lục

Dẫn Nhập

Chương Một: Hành Trạng

Chương Hai : Hoàng Đế Trần Nhân Tông và cuộc kháng Nguyên lần thứ nhất 1285

Chương Ba : Chiến lược phòng thủ diện địa

Chương Bốn : Kế sách rút lui và phòng thủ chiến lược

 

Chương Năm : Trì Hoãn Chiến

Chương Sáu: Tổng phản công Khôi Phục Giang Sơn

Chương Bảy : Củng cố đất nước sau cuộc chiến tranh

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Biên Khảo Sử Của Trúc Lâm Nguyễn Việt Phúc Lộc

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

...

Sau khi chiếm được cứ điểm Vạn Kiếp của ta, Ô Mã Nhi dẫn quân xuôi theo dòng sông về phía Đông. Mùa xuân tháng giêng năm Mậu Tý (1288), chúng đánh vào phủ Long Hưng. Phủ Long Hưng theo Toàn Thư ghi là đất huyện Tiên Hưng cũ, nay thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, nơi này tôn trí lăng mộ của dòng họ nhà Trần. Khi chúng tấn công vào đây Ô Mã Nhi ra lịnh cho binh sĩ khai quật lăng mộ của vua Trần Thái Tông để trả thù cho lần thất bại trước.

Hơn một tuần sau, quân Nguyên đợi hoài không thấy đoàn thuyền chở lương thực của Trương Văn Hổ nên Ô Mã Nhi đã nóng lòng kéo quân đi đón một lần nữa và ngày 8 tháng giêng năm Mậu Tý (1288). Chúng đã giao chiến với quân ta ngoài cửa biển Đại Bàng. Ta áp đảo được kẻ thù, tịch thu được 300 chiến thuyền, chém đầu hơn 10 tên giặc, ngoài ra một số lớn quân Nguyên khác bị chết đuối rất nhiều.

Khi thấy không đón được thuyền lương của Văn Hổ, ngày 29 tháng 2 chúng rút lui về Vạn Kiếp và trên đường về đã tấn công vào trại Yên Hưng (Cương Mục gọi là An Hưng). Tại trại này ở vùng huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh ngày nay. Ngoài ra chúng còn cướp phá một số nơi khác thuộc An Bang (nay thuộc tỉnh Quảng Ninh). Ô Mã Nhi sau khi kéo về Vạn Kiếp, chúng chia quân ra phòng thủ các điểm cao như các núi Chí Linh và Phã Lại.

Về phần Thoát Hoa sau khi chiếm được Thăng Long, nhưng cũng như lần trước hắn không dám lấy đó làm đại bản doanh, mà vẫn xử dụng căn cứ Vạn Kiếp như là một tổng hành dinh điều khiển mọi hoạt động xâm lược nước ta. Hắn đang nóng lòng mong đợi thuyền lương tiếp viện từ bên Tàu sang, nhưng cũng như Ô Mã Nhi đợi hoài không thấy lương đâu mà quân lính thì bị thiếu hụt lương thực không thể tiếp tục tiến quân về miền Nam như lần trước được, vả lại về phần chiến lược, chúng đã thiếu hẳn cánh quân phía Nam để mở thế gọng kềm vây hãm quân ta. Để bổ túc cho sự khiếm khuyết này, quân Nguyên đã gia tăng rất nhiều binh lính và chiến thuyền trên mặt biển, nhưng cũng không tạo được nhiều thuận lợi. Khi rút về cố thủ Vạn Kiếp hắn sai A Bát Xích dẫn quân đi cướp lương thực của dân ta trong những thôn xóm lân cận. Chúng lấy được 4 vạn gạo (VSTA) dự định đem đi chia cho binh lính ăn đỡ đói, hy vọng cầm cự thêm lúc nào hay lúc ấy để chờ lương thực tiếp tế. Nhưng trong binh sĩ đã vang lên tiếng nói bất bình «Không còn kho tàng, nào có thể làm lương thực được». Qua đó ta đã thấy cuộc cờ đã nghiêng về phe nào rồi.

Cũng trong tháng 2, để gia tăng áp lực lên trên kẻ thù, Đức Hoàng đế Trần một mặt nhờ Hưng Ninh Vương Trần Tung nhiều lần tới trại Mông-cổ xin đầu hàng, cố ý làm lơi sự cảnh giác cũng như gia tăng lòng kêu ngạo của chúng; song song đức ngài ra lịnh cho các toán cảm tử quân ban đêm đột kích vào doanh trại của quân thù, mục đích tạo sự hoang mang rối loạn trong hàng ngũ khiến chúng không biết phương hướng chống đỡ. Trúng kế khích tướng của Đức Hoàng đế Trần, Thoát Hoan nổi cơn thịnh nộ đòi thiêu rụi thành Thăng Long. Các cận tướng của hắn đã tích cực ngăn cản và đề nghị nên rút quân.

Bàn về kế hoạch rút quân thì Thần-Nỗ-Tổng-Quản Giả-Nhược-Ngu đề nghị «nên đem quân về, không nên ở lại giữ». Các tướng Mông-cổ chỉ huy các cánh quân đường bộ và đường thủy đề nghị phá hủy thuyền bè vì hai lần đoàn thuyền vận tải lương thực bị đánh chìm và rút quân bằng đường bộ thì hay hơn. Thoát Hoan là tay rất cứng đầu nhưng đứng trước tình thế tuyệt vọng này, hắn không còn cách nào khác hơn là phải công nhận «Xứ đất nóng nực, ẩm ướt lương phạn thiếu, quân lính mỏi mệt». Sau hội nghị quân sự quan trọng này được tổ chức ở Vạn Kiếp đã quy tụ hầu hết tướng lãnh chỉ huy trong đoàn quân xâm lăng của giặc, Thoát Hoan đã đưa ra một quyết định quan trọng về việc triệt thoái đạo quân của chúng về nước. Triệt thoái như thế nào đây mới là điều đáng phải nói, và dĩ nhiên quân ta sẽ không để yên cho chúng ra đi một cách dễ dàng như chúng muốn được.

Cương Mục, Toàn Thư, Việt Sử Tiêu Án ghi về cuộc rút lui của quân Nguyên như sau: «Tháng 3, ngày mồng 8, quân Nguyên hội ở sông Bạch Đằng để đón thuyền lương của bọn Trương Văn Hổ nhưng không gặp. Hưng Đạo Vương đánh bại chúng. Trước kia, Quốc Tuấn lấy cớ An Bang (nay là tỉnh Quảng Bình) là con đường mà quân Nguyên về đất Bắc tất phải đi qua, sai cắm gỗ sẳn ở lòng sông Bạch Đằng che cỏ lên trên, để chờ quân giặc. Đến khi quân giặc của Ô Mã Nhi kéo về, Quốc Tuấn thừa lúc thủy triều lên, ra khiêu chiến, giả thua chạy, quân giặc đuổi theo, mực nước xuống thấp, thuyền mắc vào cây, Nguyễn Khoái lãnh đạo quân Thánh Dực giao chiến, lại gặp được đại quân của nhà Vua đến theo, tung ra đánh mạnh, đại phá được quân giặc, nước triều lui rất gấp, thuyền của giặc đều vướng vào cọc gỗ, lật úp cả, chết đuối vô kể, nước sông đỏ ngầu bắt được Ô Mã Nhi dâng lên Thượng hoàng, khi dẫn ý lên thuyền ngự, rót rượu cho uống. Bằng Phi đi đường bộ, hộ vệ Thoát Hoan trốn về, quan quân ta đã chặn đón trước ở ải Nội-Bàng. Người Nguyên tự đắc, không thoát được, vừa đánh vừa chạy, quân ta đứng trên cao dùng nỏ bắn xuống; tướng sĩ Nguyên ngã như rạ, Thoát Hoa chỉ một thân một mình đi đường tắt Đan Ba trốn về».  

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Quân Sử Việt Nam (TOP)