Danh Nhân Lịch Sử Việt Nam - Trang Trúc-Lâm Nguyễn-Việt Phúc-Lộc

Toàn Thư Hoàng Đế Trần-Nhân-Tông

Mục Lục

Dẫn Nhập

Chương Một: Hành Trạng

Chương Hai : Hoàng Đế Trần Nhân Tông và cuộc kháng Nguyên lần thứ nhất 1285

Chương Ba : Chiến lược phòng thủ diện địa

Chương Bốn : Kế sách rút lui và phòng thủ chiến lược

 

Chương Năm : Trì Hoãn Chiến

Chương Sáu: Tổng phản công Khôi Phục Giang Sơn

Chương Bảy : Củng cố đất nước sau cuộc chiến tranh

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Biên Khảo Sử Của Trúc Lâm Nguyễn Việt Phúc Lộc

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

...

Trở lại trận chiến Vân Đồn, quả tình nếu không có vị trung sứ của triều đình chấp thuận thời hạn ba ngày cho Trần Khánh Dư đoái công chuộc tội thì ta sẽ không có chiến thắng Vân Đồn tiếp sau đây:

Toàn Thư-Bản Kỷ-Quyển V ghi: «Khánh Dư liệu biết quân giặc đã qua, thuyền vận tải tất theo sau, nên thu thập tàn binh đợi chúng. Chẳng bao lâu, thuyền vận tải đến, (Khánh Dư) đánh bại chúng bắt được quân lương khí giới của giặc nhiều không kể xiết, tù binh cũng rất nhiều. Lập tức, sai chạy ngựa mang thư về báo. Thượng hoàng tha cho tội trước không hỏi đến và nói: chỗ trông cậy của quân Nguyên là lương thảo khí giới, nay ta đã bắt được, sợ nó chưa biết, có thể còn hung hăng chăng? Bèn tha những tên bị bắt về doanh trại Nguyên để báo tin. Quân Nguyên quả nhiên rút lui. Cho nên năm này, vết thương không thảm như năm trước, Khánh Dư có phần công lao trong đó».

Theo Cương Mục và Việt Sử Tiêu Án có một vài chi tiết hơi khác với Toàn Thư về trận Vân Đồn. Việt Sử Tiêu Án ghi: «Ô Mã Nhi đưa thủy quân ra cửa biển Đại Bàng đón thuyền Văn Hổ, nhưng không gặp, Khánh Dư đến đánh không lợi». Cương Mục chép với nội dung tương tự không khác. Nhưng Toàn Thư lại ghi: «Khi ấy, thủy quân Nguyên đánh vào Vân Đồn…Khánh Dư đánh thất lợi».

Như vậy Cương Mục và VSTA trình bày sự chủ động tấn công địch của Trần Khánh Dư khi Ô Mã Nhi ra biển đón đoàn thuyền vận tải lương thực của Trương Văn Hổ. Nhưng đoàn thuyền này vì chở nặng nên di chuyển chậm chạp không đến đúng hẹn. Ngay lúc đó, Trần Khánh Dư đem quân tập kích đám quân của Ô Mã Nhi nhưng không thắng được hơn nữa bọn chúng gần địa phận của ông canh giữ nên ông không thể ngồi yên mà không có phản ứng. Khi nghe tin thua trận Thượng hoàng triệu ông về hỏi tội. Ông đã xử dụng quyền «Tướng tại trận tiền, bất tuân quân lịnh» để yêu cầu hoãn hình phạt trong vài ba ngày chờ ông đánh thắng giặc lập công chuộc tội. Với kinh nghiệm thủy chiến, ông đoán biết đoàn chiến thuyền của Ô Mã Nhi đi trước, thế nào cũng sẽ có đoàn vận tải quân lương theo sau, nên đã thu thập binh lính còn sót lại chuẩn bị đánh trận quyết định. Quả nhiên như ông dự đoán, đoàn thuyền của Văn Hổ chuyên chở khoảng 17 vạn hộc lương cùng quân nhu quân cụ đi tới và ông đã ra lịnh tấn công đoàn tàu này. Ta đã bắt trọn đoàn thuyền này tịch thu vô số lương thực, khí giới của giặc, cùng không biết bao nhiêu tù binh Mông-cổ. Trương Văn Hổ cố gắng lết về đất liền, nhưng lại bị quân ta đuổi đánh ráo riết đến cửa Lục (Hòn Gai, Quảng Bình) thì bị tiêu diệt hoàn toàn. Riêng Trương Văn Hổ trốn thoát bằng thuyền nhỏ chạy về Quỳnh Câu.

Ngay lập tức ông cho người báo tin chiến thắng về Thượng hoàng Thánh Tông. Thượng hoàng rất hài lòng khi nhận được tin này đồng thời ngài không để lở cơ hội khai thác thành quả chiến thắng thành đòn cân não đối với kẻ thù. Ngài còn ra lịnh thả những tên lính Nguyên bị bắt trở về doanh trại Mông-cổ báo tin lương thảo khí giới bị mất. Quả nhiên khi được tin này hầu hết binh lính giặc đều không muốn chiến đấu chỉ mong rút về nước mà thôi. Thật là tuyệt diệu. Chỉ một mưu kế nhỏ của Thượng hoàng Thánh Tông mà ta đã phá tan được hàng vạn binh lính giặc đồng thời tiết kiệm rất nhiều xương máu cho dân chúng và binh sĩ so với trận chiến cách đây hai năm trước.

Việt Sử Tiêu Án ghi lại ý nghĩa của chiến thắng Vân Đồn này như sau: «Việc đánh lui được giặc trong đời Trùng Hưng, ai cũng khen nhiều về trận thắng ở sông Bạch Đằng của Hưng Đạo, nhưng không bằng trận thắng ở Vân Đồn của Khánh Dư, là trương bản của các trận thắng khác đó».

Việt Sử Tiêu Án đã đánh giá đứng đắng về tầm vóc của chiến thắng Vân Đồn của Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư. Quả tình không có chiến thắng Vân Đồn khi Trần Khánh Dư can đảm quyết tâm rửa nhục bại trận trước đó bằng cách bám lấy chiến trường, gom góp binh lính, mai phục kỹ càng để đánh một trận quyết liệt với kẻ thù. Cao thiên bất phụ hảo nhơn tâm, quân ta tạo được chiến thắng lẫy lừng đánh tan đoàn thuyền của Trương Văn Hổ; chưa hết Thượng hoàng Thánh Tông đã khai thác thành đòn chiến tranh tâm lý đánh vào cái tâm của người cầm vũ khí xâm lăng. Đòn công tâm đó mang lại một kết quả đúng như dự liệu khi ngài nói: «chỗ trông cậy của quân Nguyên là lương thảo khí giới, nay đã bị ta bắt được sợ nó chưa biết, có thể còn hung hăng chăng?»-Toàn Thư Bản Kỷ Quyển V-. Quân Mông-cổ xem như đã thua ngay từ trận Vân Đồn này và trận này là nền tảng cho các chiến thắng khác như Vạn Kiếp, Chi Lăng và Bạch Đằng.

Sự việc lương thảo bị mất đã gây hoang mang rõ rệt trong hàng ngũ kẻ thù và được ghi nhận như sau:

Toàn Thư Bản Kỷ Quyển V ghi: «Mậu Tý (Trùng Hưng năm thứ 4 (1288) (Nguyên chí Nguyên năm thứ 25). Mùa Xuân, tháng giêng. Ô Mã Nhi đánh vào phủ Long Hưng…Ngày mồng 8, quan quân hội chiến ngoài biển Đại Bàng, bắt được 300 thuyền giặc, 10 thủ cấp giặc, quân Nguyên bị chết đuối rất nhiều…Tháng 2 ngày 29, Ô Mã Nhi đánh vào trại Yên Hưng».

Cương Mục Chính Biên Quyển VII: «Tháng 2 quân Nguyên xâm phạm đến trại An-Hưng…Ô Mã Nhi đợi mãi không thấy thuyền lương của Văn Hổ đến, bèn đánh phá trại An Hưng, rồi lại đem quân về Vạn Kiếp, chia ra đóng giữ các núi Chí Linh và Phả Lại để làm cố thủ».

Việt Sử Tiêu Án: «Thoát Hoan chiếm thành Thăng Long…ngày đêm mong đợi thuyền lương của Văn Hổ…quân tuyệt lương đói…sai A Bát Xích đi cướp lương thực của làng xóm lân cận.. tướng sĩ cấp dưới nhốn nháo kêu rằng: «không còn kho tàng nào có thể làm lương thực được, không gì bằng kéo quân về là hơn…Thoát Hoan…quyết ý kéo quân về».

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Quân Sử Việt Nam (TOP)