Danh Nhân Lịch Sử Việt Nam - Trang Trúc-Lâm Nguyễn-Việt Phúc-Lộc

Toàn Thư Hoàng Đế Trần-Nhân-Tông

Mục Lục

Dẫn Nhập

Chương Một: Hành Trạng

Chương Hai : Hoàng Đế Trần Nhân Tông và cuộc kháng Nguyên lần thứ nhất 1285

Chương Ba : Chiến lược phòng thủ diện địa

Chương Bốn : Kế sách rút lui và phòng thủ chiến lược

 

Chương Năm : Trì Hoãn Chiến

Chương Sáu: Tổng phản công Khôi Phục Giang Sơn

Chương Bảy : Củng cố đất nước sau cuộc chiến tranh

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Biên Khảo Sử Của Trúc Lâm Nguyễn Việt Phúc Lộc

Chương Bảy : Củng cố đất nước sau cuộc chiến tranh

...

Trên bình diện ngoại giao ta đã thả ngay 30 người Chiêm-Thành đi theo Toa Đô được trở về nguyên quán. Đây là biểu hiện một đường lối trước sau như một với người láng giềng phương Nam. Về phương Bắc, luôn chủ trương hòa hoãn với một thế lực lúc nào cũng chỉ muốn xâm lăng nước ta, hòa hoãn để cùng chung sống hòa bình nhưng không vì thế mà phải khuất phục trước bạo lực. Đó là lý do khi ta biết chắc rằng quân Nguyên sẽ sang chiếm nước ta, nhưng ngài vẫn chủ trương việc đối thoại bằng ngoại giao để tránh hiểm họa chiến tranh, thế rồi chinh chiến không thể nào tránh khỏi bất đắc dĩ ngài cùng với dân tộc phải cầm kiếm tự vệ và chúng ta đã thành công. Chủ trương ngoại giao này được thực hiện ngay cả trong những lúc hai bên đang giao chiến với nhau. Tức là một hình thức thăm dò thông tin (do thám). Nó chứng minh một điều chủ trương ngoại giao và chung sống hòa bình của ngài nhưng không khuất phục trước sức mạnh cường quyền mà một chính sách vô cùng đứng đắn và sáng suốt.

Với láng giềng phương Nam, Đức Hoàng đế Trần đã hết lòng bảo vệ mối giao hảo đó. Như vào năm 1279, các viên quan Chế Năng và Chế Diệp nhân dịp mang đồ cống của triều đình nước họ sang ta, những người này đã bày tỏ nguyện vọng mong được ở lại phục vụ cho triều đình Đại Việt. Đức Hoàng đế Trần đã khéo léo từ chối để giữ mối giao hảo tốt đối với họ. Chưa hết khi quân Nguyên tấn công Chiêm-Thành, đức Ngài đã gởi 20 ngàn quân tinh nhuệ và 500 chiến thuyền sang trợ chiến với người Chiêm để chống giặc Nguyên. Sau khi chấm dứt chiến tranh với quân Mông-cổ ngài lại tha bổng cho một số người của họ chạy theo giặc, thay vì trừng phạt. Do những thái độ ngoại giao khôn ngoan và đầy tình người như thế nên khi ta bị giặc Tàu tấn công từ phía Bắc xuống thì ở phương Nam ta đã có một hậu phương vững vàng cũng như không phải lo sợ bị tập kích từ phía sau lưng.

Tóm lại những biện pháp củng cố nội trị ngoại giao đã được ban hành đúng thời đúng lúc để chuẩn bị chống đõ một trận chiến mới có thể sẽ xảy ra nay mai từ phía triều đình Mông-cổ, một cuộc chiến phục hận vì hai lần thất bại 1258 và 1285.

Quả vậy, vua Mông-cổ rất tức giận khi thấy đoàn tinh binh của nhà Nguyên rút chạy về nước một cách hốt hoảng, quăng bỏ vũ khí, dày đạp lên nhau mà tháo chạy cố tìm lối thoát thân. Hốt-Tất-Liệt đã bãi lịnh tấn công Nhật Bản để tập trung toàn bộ lực lượng cho cuộc Nam chinh một lần nữa.

Theo An-Nam Chí-Lược trong tháng 3 năm Bính Tuất hiệu Chí Nguyên (1286), Hốt-Tất-Liệt phong cho phản thần Trần Ích Tắc làm An Nam Quốc Vương, Trần Tú làm Phụ Nghĩa Công và những người trong đoàn đều có chức vụ mục đích nhằm hình thành một chính phủ lưu vong của nước Việt trong tham vọng xâm lăng nước ta. Vua nguyên theo Bản Kỷ của Nguyên Sử 14 tờ 1b1-2 ghi: «sai A Lý Hải Nha bàn việc đánh An-Nam». Việc bàn bạc này diễn ra ngày Tân Mão tức khoảng tháng giêng năm Bính Tuất (1286). Đồng thời sắc phong cho Thượng thư tỉnh Áo Lỗ Xích (Auruyvci), Bình chương sự Ô Mã Nhi v.v…, hạ lịnh cho Hồ Quảng đóng 300 chiến thuyền, dự trù tháng 8 (1286) kéo ra châu Khâm, châu Liêm phối hợp với quân lính 3 tỉnh Giang Hoài, Hồ Quảng, Giang Tây, với chiêu bài đưa Ích Tắc về nước để đem quân đội xâm lấn nước ta. Quang Thượng thư Lưu Tuyên can gián rằng: «Mới vừa rồi ta động binh không thành công, hiện tại những người thương tật trong cuộc chiến còn chưa khỏi, nay lại khởi binh đánh giặc, việc đó không nên chút nào». Tỉnh thần Hồ Nam là Tuyến Ca từ Hồ Nam than oán rằng: «Chiến tranh luôn mấy năm, binh lính tử trận rất nhiều, dân chúng bỏ cả nghề nghiệp, nay lại phát động chiến tranh xử dụng hàng trăm ngàn người, như thế không phải là đạo thương yêu sĩ dân». Vua Nguyên chấp thuận tạm thời bãi binh, cấp ruộng đất ở Hải Dương cho Ích Tắc lui về làm ăn sinh sống.

Tháng 2, sứ giả Mông-cổ là Hợp Tán Nhi Hải Nha (Qasar-Qaya) đến nước ta để trình thơ của vua Nguyên, đồng thời dọ thám dân tình của ta xem như thế nào sau trận chiến vừa rồi. Qua đó cho ta thấy quyết định duyệt xét hộ khẩu của Đức Hoàng đế Trần sau 4 tháng chiến thắng kẻ thù là một quyết định hoàn toàn hợp lý và có căn bản.

Tháng 6 mùa hạ năm Bính Tuất (1286), Đức Hoàng đế Trần hạ lịnh cho trong hàng vương tôn quốc thích tuyển mộ binh lính chuẩn bị chiến đấu khi ngài được mật báo quân Nguyên chuẩn bị xâm lấn nước ta một lần nữa. Đồng thời Ngài cũng tham khảo ý kiến của Hưng Đạo Vương về vấn đề này. Vương trả lời như sau: «Nước ta lâu nay thái bình, dân ta không biết việc binh bị, vì thế năm mới rồi quân Nguyên sang ăn cướp, hoặc cũng có kẻ hàng giặc, hay trốn tránh; nhờ được oai linh tổ tông, thần vũ của bệ hạ, nên đánh đâu được đấy, trong nước mới thái bình. Nếu bây giờ giặc lại kéo sang thì ta đã luyện tập về việc chiến đấu, quân địch đi xa mỏi mệt, vả lại chúng vẫn sợ về việc Toa Đô, Lý Hằng, Lý Quán bị thua, không sẵn lòng chiến đấu. Theo ý tôi nhận xét, tất thế nào cũng phá tan được» (Cương Mục Chính Biên Quyển VII).

Mùa đông tháng 10 năm Bính Tuất (1286), kiểm duyệt cũng như tiến hành diễn binh những binh sĩ có thể điều động được.

Tháng 2 năm Đinh Hợi (1287) Hốt-Tất-Liệt không kềm hãm được lòng tức giận vì thua trận cũng như tham muốn chiếm đóng xứ ta lâu hơn nữa, nên hắn đã ráo riết điều động các đạo quân Hán Nam, người Lê (gồm châu Nhai, châu Quỳnh, châu Đạm, châu Vạn trên đảo Hải Nam thuộc tỉnh Quảng Đông. Địa điểm này có động Mán chủng tộc người Lê. Nhà Nguyên đặt mười hai cánh quân Lê Binh có phủ Thiên Hộ quản lĩnh những cánh quân ấy), 3 hành tỉnh Giang Hoài, Giang Tây, Hồ Quảng, quân lính Vân Nam chia đường vào tấn công nước ta. Trương Văn Hổ được sai đi đường biển trách nhiệm chở 70 vạn thạch lương (là đơn vị đo lường thời xưa, mỗi thạch có 10 đấu) theo sau. Nhưng Cương Mục ghi là 17 vạn hộc lương; vua Nguyên phong cho A Bác Xích giữ chức Hành tỉnh tả thừa (hay Chinh Giao Chỉ hành thượng thư tỉnh); Áo Lỗ Xích làm Bình chương chính sự, Ô Mã Nhi làm Tham tri chính sự, tất cả đều đặt dưới sự chỉ huy của Thoát Hoan.

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Quân Sử Việt Nam (TOP)