Cây có cội, nước có nguồn. Toàn dân Việt-Nam ngàn đời ghi nhớ ân đức Quốc Tổ Hùng Vương 

Danh Nhân Lịch Sử Việt Nam

TỔNG-THỐNG LÊ QUANG BÁ

1, 2

ÔNG Lê-Quang-Bá là người Tam-Kỳ, tỉnh-lỵ Tỉnh Quảng-Tín của Việt-Nam Cộng-Hòa.

Tam-Kỳ, nằm ngay trên Quốc-Lộ số 1, là điểm-giữa của chiều dài lĩnh-thổ hình chữ S nước ta.  Sau quốc-biến 30-04-1975, Việt-Cộng sáp-nhập Tỉnh Quảng-Tín vào Tỉnh Quảng-Nam--Ðà-Nẵng, và Thị-Xã Tam-Kỳ trở thành một thị-trấn thuộc Huyện mang cùng tên của Tỉnh mới này; thế nhưng phần đất dân-cư đông đúc nhất và sinh-hoạt náo-nhiệt nhất trong địa-hạt của Tỉnh cũ vẫn là thị-trấn Tam-Kỳ .

Tôi có đến Tam-Kỳ nhiều lần.  Tuy mỗi Tỉnh có những đặc điểm riêng của nó; nhưng những đặc điểm dễ nhận thấy nhất ở đây là, dù Quảng-Tín là một Tỉnh mới được thành-lập trong vòng hai thập-niên sau cùng đầy khó-khăn và nguy-hiểm của chiến-tranh khắp Miền Nam, nhưng nó cũng đã được xây dựng và thiết-trí cho, đầy-đủ những cấu-trúc và cơ-sở sinh-hoạt căn-bản, nhất là ở Tam-Kỳ, tương đương hoặc có phần nào trội hơn so với một số tỉnh-lỵ cố-cựu khác của nước nhà .  Tam-Kỳ không những chỉ vươn lên cho bản-thân mình là một Thị-Xã nằm ngay trên trục lộ giao-thông chính, mà còn làm đầu tàu, với cương-vị một tỉnh-lỵ, lôi kéo các Quận khác, và cả các Xã+Thôn trực-thuộc, miền đồng-bằng cũng như miền sơn-cước; phát-triển nhanh theo với đà tiến-triển của tình-hình chính-trị, kinh-tế, văn-hóa, xã-hội chung.  Ðặc-biệt là về mặt chiến-lược quốc-phòng, Tỉnh Quảng-Tín mà trung-tâm là Tam-Kỳ đã góp phần và chia sớt gánh nặng với các Tỉnh Quảng-Nam và Quảng-Ngãi của Vùng I, và Kontum của Vùng II, trong nhiệm-vụ phân-tán và tiêu-hao lực-lượng cộng-sản Bắc-Việt trên đường xâm-nhập vào Nam, giảm-thiểu tiềm-năng của địch trước khi chúng có thể kéo xuống tập-trung và tăng-cường ở vùng Ba Biên-Giới Việt-Miên-Lào hầu từ đó xuất-phát và yểm-trợ cho các mũi tấn-công xa hơn và sâu hơn vào Vùng II và Vùng III .

Chiến-tranh đã đẩy người dân tự tìm lối thoát, bằng nhiều hướng đi, trong đó có một hướng nhằm thỏa-mãn nhu-cầu thể-xác, và một hướng nhằm đáp-ứng khát-vọng tinh-thần.

*

Thời-gian liền trước biến-cố 1975, Tam-Kỳ được chú ý nhiều một phần nhờ có phong-trào "tình cho không, biếu không", được tiêu-chuẩn-hóa và hệ-thống-hóa qua cái gọi là "Tamecalo (ta-mê-ca-lô)."  Dư-luận đồn rằng, ở cái tỉnh-lỵ trẻ-trung này, có một thiếu-phụ trẻ đẹp vợ góa của một sĩ-quan cấp tá, đã tạo nên giai-thoại cho một thời .  Mất chồng trong thời chiến, người thiếu-phụ ấy hiểu rõ tâm-trạng của những bạn gái đồng cảnh-ngộ, nên tự mình đi tiên-phong, và thuyết-phục các góa-phụ tử-sĩ khác, mở rộng vòng tay tiếp đón các nam-chiến-sĩ, làm hết những gì có thể làm được, để sưởi ấm lòng những đấng mày râu mà giờ phút này còn là những thân-xác nam-nhi nồng cháy yêu đương nhưng biết đâu giờ phút sau sẽ trở thành những hình-hài bất động vô-tri dù được phủ liệm dưới lá quốc-kỳ.  Song le, tuy nợ tang-bồng không là của riêng của ai, nhưng chinh-khách thì quá nhiều, nên các thiếu-phụ giàu-lòng-thương-người ấy chỉ dành riêng đặc-tình kia cho sĩ-quan cấp tá mà thôi ...  Dường như về sau những nguồn an-ủi đó không còn hạn định trong giới góa chồng mà đã lan rộng ra cả các giới vắng chồng và chưa chồng.  Có điều, tiêu-chuẩn cấp tá thì vẫn giữ nguyên; bởi thế, có nhiều sĩ-quan cấp tá dù còn độc-thân hay đã có-vợ có-con đùm đề, cả ở địa-phương lẫn từ nơi khác lần mò đến, rộn-rịp hưởng-ứng đến nỗi người dân bắt chước cái lối đặt tên-tắt của các công-ty thương-mại & kỹ-nghệ ở Sài-Gòn mà đặt tên cho cái hội "ái-hữu" ấy là Tamecalo, có nghĩa là "Tá Mê Cái L..."

*

Bên cạnh cái xu-hướng yêu-cuồng sống-vội trong đời sống vật-chất ấy, Tam-Kỳ vẫn có cái ý-chí vươn lên trong đời sống tinh-thần.  Về mặt tín-ngưỡng, ngoài các tôn-giáo lớn đã phát-triển khắp nơi, như Phật-Giáo, Ky-Tô-Giáo, Tam-Kỳ là một trong số ít những Thị-Xã tuy dân-số khiêm-tốn mà cũng có cơ-sở Phật-Giáo Hòa-Hảo, và có một tổng-số tín-đồ Ðạo Cao Ðài khá đông; riêng về Cơ Ðốc-Giáo mà hệ-thống chính-yếu phổ-quát khắp nước thuộc hệ-phái Liên-Minh Cơ Ðốc-Nhân và Truyền-Giáo-Gia (CMA: Christian and Missionary Alliance), Tam-Kỳ cũng có cả những giáo-phái Tin Lành khác mà thường thì chỉ thấy ở các thành-phố lớn như Sài-Gòn, Ðà-Nẵng mà thôi .
                    *
THÁNG 4 năm 1982, tôi được đưa từ Trại "Thanh-Liệt" ở ngoại-ô Hà-Nội vào Trại Hội-An thuộc Tỉnh Quảng-Nam Ðà-Nẵng.

Vào thời-gian ấy, ông Lê Quang Bá không còn; nhưng những sự-tích về ông thì vẫn còn được các tù-nhân bị giam lâu ngày ở Trại này nghe thấy và kể lại cho người khác cùng nghe .

Ông Lê-Quang-Bá là một nhân-vật quen-thuộc đối với Hội-Thánh Tin Lành địa-phương.  Các nhà lĩnh đạo tinh-thần thì rao giảng là không xen lấn vào công việc của chính-quyền và cũng không khuyến-khích tín đồ hoạt-động chính-trị; nhưng ông Bá thì là con dân của đất nước, đồng-bào của toàn dân; ông không thể tự tách mình ra khỏi đại-khối quốc dân.

Cuối tháng 3 năm 1975, sau khi Việt-Nam Cộng-Hòa rút khỏi Tỉnh Quảng-Trị rồi Tỉnh Thừa-Thiên ở phía Bắc, cộng-sản vào chiếm Tỉnh Quảng-Tín ở phía Nam, thì con đường huyết-mạch Quốc-Lộ số 1 bị cắt đứt, dân-chúng Vùng I bị tách lìa ra khỏi Miền Nam, ngoại-trừ một thiểu-số có phương-tiện và cơ may di-tản được bằng tàu-thủy hoặc tàu-bay .  Ðồng-bào bị kẹt lại khiếp đảm trước cảnh Việt-Cộng chém đầu, chặt tay, đóng đinh vào chân của những nhân-viên, và của cả những thường dân bị nghi là cộng-tác-viên, của Chính-Quyền Quốc-Gia, không may bị lọt vào tay kẻ thù đến gieo rắc tang-tóc oan-khiên trong Tỉnh mình.

Ông Lê-Quang-Bá không đi lánh nạn như một số công-chức, chính-khách, Dân-Biểu, quân-nhân, và thân-nhân của họ, cùng với những thường dân mà đời sống tinh-thần và vật-chất đã gắn liền vào chế độ Việt-Nam Cộng-Hòa, sợ nếu ở lại thì sẽ bị Việt-Cộng sát-hại, đọa đầy .  Ông là một nhân-sĩ độc-lập, không có chân trong guồng máy Chính-Quyền Quốc-Gia, và lại là người đã lớn tuổi, xưa nay không hề làm gì bị tai-tiếng; có uy-tín và được đồng-bào sở-tại mến thương, có con cháu sinh sống lương-thiện tại địa-phương; bản-thân có tài-sản riêng đủ để tự nuôi sống mình.  Ông không đành dứt bỏ thân-nhân, bạn bè, những nét mặt, những giọng nói, nhà cửa, đất đai, khu phố, bầu trời, môi-trường và nếp sống quen thuộc tưởng như đã là một phần của chính cơ-thể ông, cuộc đời ông.

Nhưng, cộng-sản đến là đất trời đảo lộn, mọi sự đều đổi thay.  Mọi người đều bị bắt buộc phải gò ép lời nói, việc làm, và cả ý nghĩ, tình cảm, theo một chiều hướng nhất định cho phù-hợp với chủ-trương đường-lối của đảng và nhà-nước “nhân dân”.  Cuộc đổi đời không chừa một ai .  Bao nhiêu sách quý, báo hiếm, kinh-kệ, tài-liệu, kỷ-vật, kể cả thư-từ, hình-ảnh, bằng-cấp, giấy tờ hộ-tịch, đều bị những kẻ mọi-rợ đui điếc vơ vứt vào thùng chứa "văn-hóa-phẩm nô dịch và đồi-trụy" đem đi tiêu-hủy sạch trơn.  Nhà cửa bị tịch-thu, của-cải bị tước đoạt, nghề-nghiệp bị hạn-chế, học-vấn bị cản-trở, tự do bị cấm đoán, tư-tưởng bị đàn-áp, nhân-phẩm bị chà đạp, sinh-mệnh bị rẻ-rúng.

Bản-thân ông Lê Quang Bá, về phương diện vật-chất, đã rõ-ràng trở thành nạn-nhân của chế độ vô-sản chuyên-chính; và về phương diện tinh-thần thì ông Bá thuộc thành-phần trí-thức tiểu-tư-sản phản động, kẻ thù cần phải triệt-hạ của giai-cấp bần-cố-nông "giác-ngộ cách-mạng".  Nhưng, cá-nhân ông Bá dù có bị thiệt-thòi đau đớn bao nhiêu cũng không đáng kể vào đâu so với nỗi mất-mát tàn-mạt khốn-khổ điêu-linh vô cùng lớn-lao mà đại đa-số đồng-bào khắp nước bỗng-nhiên phải hứng chịu .

Ðó là lý do ông Lê Quang Bá quyết định dấn thân "làm một việc gì" cho Quốc+Dân.

Thế là, dĩ-nhiên trong bóng tối, để tránh né tối đa tai+mắt của kẻ thù, ông Bá đã bí-mật thành-lập được một tổ-chức khởi-nghĩa, nhằm lật đổ guồng máy đảng và nhà-nước cộng-sản, khôi-phục lại chính-quyền cho phe Quốc-Gia .

Trong những năm cuối thập-niên 1970 bước qua đầu thập-niên 1980, Tam-Kỳ của Tỉnh Quảng-Tín cũ, cũng như nhiều thành-phố và thị-trấn khác trên toàn-quốc, đã là một địa-bàn hoạt động chống Cộng của người dân thuộc mọi thành-phần, dưới nhiều hình-thức khác nhau .  Những chiếc phi-cơ phản-lực cỡ lớn hằng ngày bay ngang qua bầu trời Tỉnh nhà, mà dân-chúng tin là B-52 của Mỹ với ý đồ sẽ dội bom dọn vùng cho Nhảy Dù đổ bộ xuống đẩy lui quân Bắc-Việt xâm-lăng; những vụ Việt-Cộng hành-quyết công-khai để "trừng-trị điển-hình" các phần-tử "phản động hiện-hành"; những hành-khách xe đò được gặp kháng-chiến-quân Việt-Nam Cộng-Hòa trên các đường đèo hẻo lánh; những chuyến vượt biển bị lộ, và những ghe nào đã đi lọt được; những đàn cá từ trên rừng núi trôi về còn sống nhưng chỉ còn trơ bộ xương hoặc bị lở-loét thịt da, do chất độc của Liên-Xô mà Việt-Cộng dùng để đương đầu với Fulro; Fulro người Kinh nay đã kiểm-soát vùng biên-giới và liên-kết với du-kích Wong Pao của Lào và đồng-bào Thượng ở vùng giáp-ranh Việt-Nam--Cam-Pu-Chia; những tin đồn về "Ðảng Rồng Ðen", về Phục-Quốc-Quân từ Thái-Lan về, về tàu thủy Mỹ vào đánh các đồn Công-An Biên-Phòng, về trực-thăng Mỹ đến bốc các nhân-vật Quốc-Gia; vân vân.  Tình-hình đó khiến mọi người như đang sống trên dầu-sôi lửa-bỏng, nhất là sau khi Việt-Cộng phá vỡ tổ-chức "Việt-Nam Dân-Tộc Cách-Mạng Ðảng" ở Ðà-Nẵng, là một lực-lượng có chiến-khu trong rừng núi Tỉnh Quảng-Nam, và một tổ-chức chính-trị khác tại Huế, xử-tử nhiều lĩnh-tụ chống cộng, bắn giết và bắt-bớ tù đày hằng trăm đảng-viên.

Trong bối-cảnh lịch-sử ấy, ông Lê Quang Bá đã khéo-léo che đậy cơ-sở của mình, không trùng-lập hay dẫm đạp lên các chi-nhánh của các đoàn-thể bạn, cho nên các tin-tức mà Việt-Cộng khai-thác được từ các vụ án phá vỡ những tổ-chức khác, hoặc những cá-nhân "bạo-loạn" khác, đều không phương-hại gì đến sự an-toàn của tổ-chức và nhân-sự của ông.

Ðiểm nổi bật hơn hết là, ông Bá quan-niệm rằng chính-thể Việt-Nam Cộng-Hòa là một thực-thể hợp-pháp trước cộng đồng thế-giới, nay dù cá-nhân Tổng-Thống hay cơ-cấu Chính-Quyền liên-hệ có bị vây khốn, thì đó chỉ là hậu-quả tạm-thời của việc đối-phương tráo-trở vi-phạm Hiệp Ðịnh Paris, cho nên phải có một cơ-cấu khác, lâm-thời thay thế Chính-Quyền Việt-Nam Cộng-Hòa, để tiếp-tục công cuộc chống cộng, phục-hồi Chính-Quyền Quốc-Gia .  Do đó, tuy các nhà chính-trị chống Cộng đều mong được sự tiếp tay hậu-thuẫn của Hoa-Kỳ, nhưng các nhân-vật khác thì chỉ tổ-chức và điều-hành đoàn-thể của họ như một đảng-phái chính-trị hoặc một lực-lượng chiến đấu vũ-trang; còn ông Bá thì vừa hành-động phối-hợp chính-trị & quân-sự như thế, vừa thành-lập một mô-thức Chính-Quyền quy-ước, và dựa vào đó để trực-tiếp vận-động ngoại-giao với bên ngoài, nhất là Chính-Phủ Hoa-Kỳ .

Trong mục-đích đó, ông Lê Quang Bá đã cử một chiến-hữu, là người anh của một người con rể của ông, làm đại diện chính-thức, với tư-cách Ủy-Viên Ngoại-Giao của bộ máy Chính-Quyền Quốc-Gia Lâm-Thời ấy, mang ủy-nhiệm-thư cùng hồ-sơ tài-liệu và thư riêng của Chủ-Tịch Lê Quang Bá gửi Tổng-Thống Mỹ, sang tận Thủ Ðô Hoa-Thịnh-Ðốn để hội-kiến với Tổng-Thống Hiệp-Chủng-Quốc và các quan-chức Hoa-Kỳ cũng như các nước Ðồng-Minh.

1, 2

Quân Sự Việt Nam (TOP)